Wetgeving

De RI&E:

wat de wet vraagt, wanneer toetsing verplicht is en hoe de werkgever er een bruikbaar instrument van maakt

Elke werkgever met personeel moet een risico-inventarisatie en -evaluatie hebben, de RI&E. Dit artikel zet op een rij wat de wet vraagt, wie de RI&E mag opstellen, wanneer toetsing verplicht is en wanneer niet, en hoe een organisatie van een verplicht document een instrument maakt dat echt helpt.

schedule ca. 7 minuten leestijd

Hoeveel bedrijven hebben een RI&E? Cijfers uit de monitor Arbo in Bedrijf

Elke werkgever met personeel moet een RI&E hebben. Toch blijkt uit de monitor Arbo in Bedrijf 2024-2025 dat 68 procent van alle bedrijven er een heeft. Omdat vooral grotere bedrijven een RI&E hebben, werkt wel 91 procent van de werknemers bij een bedrijf met een RI&E.

En van de werkgevers die een RI&E hebben, beschikt 70 procent over een RI&E die kwalitatief voldoende of goed is. Die cijfers noemt de minister van Werk en Participatie in een Kamerbrief van 8 juni 2026.

Er is dus nog een flinke groep, vooral in het MKB, die geen RI&E heeft of een RI&E die niet op orde is.

Wat is een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) volgens de Arbowet?

info

Definitie: de RI&E

In de RI&E legt de werkgever schriftelijk vast welke risico's de arbeid voor de werknemers met zich brengt. De basis staat in artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet).

De basis van de risico-inventarisatie en -evaluatie staat in artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). De werkgever legt in een inventarisatie en evaluatie schriftelijk vast welke risico's de arbeid voor de werknemers met zich brengt. De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) vat het praktisch samen: de werkgever onderzoekt ook hoeveel medewerkers aan een risico worden blootgesteld en hoe lang.

Artikel 5 Arbowet vraagt meer dan een lijst met risico's:

Deskundige bijstand. De RI&E beschrijft ook hoe werknemers toegang hebben tot deskundige bijstand, zoals een bedrijfsarts of arbodienst.
Plan van aanpak. Bij de RI&E hoort een plan van aanpak. Daarin staat welke maatregelen de werkgever neemt en binnen welke termijn.
Actualiseren. De RI&E moet worden aangepast als de ervaring, gewijzigde werkmethoden of de stand van de wetenschap daartoe aanleiding geven. Er is geen vaste termijn; een verbouwing, nieuwe machines, een reorganisatie of een ander werkproces kunnen aanleiding zijn.
Ingeleende krachten. Werkt de organisatie met uitzendkrachten of andere ingeleende krachten, dan geeft de werkgever vooraf aan de uitlenende partij door welke risico's aan de werkplek verbonden zijn.
Inzage. Iedere werknemer moet kennis kunnen nemen van de RI&E.

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) hoort ook in de RI&E

Bij een RI&E denken veel werkgevers eerst aan fysieke risico's: machines, gevaarlijke stoffen, tillen, beeldschermwerk. Maar de wet vraagt nadrukkelijk ook aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting (PSA).

Artikel 3 lid 2 Arbowet verplicht de werkgever een beleid te voeren dat gericht is op het voorkomen en, als dat niet mogelijk is, beperken van psychosociale arbeidsbelasting. Artikel 2.15 van het Arbeidsomstandighedenbesluit maakt dat concreet: als werknemers kunnen worden blootgesteld aan psychosociale arbeidsbelasting, worden die risico's in de RI&E beoordeeld en worden in het plan van aanpak maatregelen vastgesteld en uitgevoerd om die belasting te voorkomen of te beperken.

info

Wat is psychosociale arbeidsbelasting?

Volgens het Arboportaal ontstaat psychosociale arbeidsbelasting door arbeidsrisico's die stress veroorzaken: werkdruk en ongewenst gedrag op de werkvloer, zoals pesten, agressie en geweld, discriminatie en (seksuele) intimidatie.

Het Arboportaal wijst erop dat PSA kan leiden tot lichamelijke, psychische en sociale klachten. Een RI&E die alleen over de fysieke werkplek gaat, is daarmee onvolledig.

Wie stelt de RI&E op: werkgever, preventiemedewerker en hulpmiddelen

De werkgever is verantwoordelijk, maar hoeft het niet alleen te doen. Volgens artikel 13 lid 7 Arbowet hoort het meewerken aan de RI&E bij de taken van de preventiemedewerker. In organisaties met ten hoogste 25 werknemers mag de werkgever die taken zelf uitvoeren, mits hij beschikt over voldoende deskundigheid, ervaring en uitrusting (artikel 13 lid 10).

Er zijn hulpmiddelen. In veel branches bestaat een branche-RI&E die is afgestemd op de risico's van die sector. Voor wie geen passend branche-instrument heeft, is er de webapplicatie Route naar RI&E. Volgens de Kamerbrief van 8 juni 2026 is die gebruiksvriendelijker gemaakt, zodat werkgevers stapsgewijs zelf een RI&E kunnen opstellen.

Wanneer moet de RI&E getoetst worden door een gecertificeerde kerndeskundige?

info

Definitie: toetsing van de RI&E

Toetsing betekent dat een gecertificeerde deskundige beoordeelt of de RI&E volledig en juist is en of het plan van aanpak passend is.

De NLA formuleert het uitgangspunt zo: de werkgever is verplicht de RI&E en het plan van aanpak te laten toetsen door een gecertificeerde kerndeskundige. Dat zijn de vier arbokerndeskundigen: de gecertificeerde arbeids- en organisatiedeskundige, de gecertificeerde arbeidshygiënist, de gecertificeerde hogere veiligheidskundige en de geregistreerde bedrijfsarts.

Uitzonderingen op de toetsingsplicht in artikel 14 lid 12 Arbowet

Artikel 14 lid 12 Arbowet kent twee uitzonderingen. Toetsing is niet verplicht voor een werkgever:

SituatieToetsing niet verplicht als
Uitzondering 1De werkgever laat werknemers in totaal, voor alle werknemers samen, ten hoogste 40 uur per week arbeid verrichten.
Uitzondering 2De werkgever heeft in de regel ten hoogste 25 werknemers en de RI&E is opgesteld met een model dat is opgenomen in een cao of in een regeling van een daartoe bevoegd bestuursorgaan, of met een instrument dat is aangemeld bij de minister of bij een door de minister aangewezen instelling. In de praktijk gaat het meestal om een erkende branche-RI&E.

Daarnaast noemt de NLA in haar veelgestelde vragen een derde situatie waarin toetsing niet verplicht is: een vrijwilligersorganisatie waarin uitsluitend vrijwilligers werken. Die uitzondering staat niet in artikel 14 Arbowet zelf; de NLA noemt haar in haar uitleg. Een vrijwilligersorganisatie met betaald personeel valt er dus niet zonder meer onder.

In alle andere gevallen is toetsing verplicht, zo stelt de NLA.

warning

Let op: geen toetsing betekent niet geen RI&E

Een uitzondering op de toetsing is geen uitzondering op de RI&E zelf. Ook een kleine werkgever die niet hoeft te laten toetsen, moet een RI&E met plan van aanpak hebben.

Werknemers betrekken bij de RI&E: ondernemingsraad, personeelsvertegenwoordiging en artikel 12 Arbowet

Per 1 juli 2026 is artikel 12 Arbowet gewijzigd. De werkgever raadpleegt de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan. Zij wisselen daarbij actief informatie uit en de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging heeft het recht voorstellen te doen. In dat overleg komt onder meer de RI&E aan de orde.

Is er geen ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, dan raadpleegt de werkgever de belanghebbende werknemers. Ook kleine werkgevers moeten werknemers dus raadplegen.

Dat is niet alleen een plicht. Werknemers weten vaak het best waar het werk knelt, juist bij onderwerpen als werkdruk en ongewenst gedrag, die van buitenaf minder zichtbaar zijn.

Handhaving van de RI&E door de Nederlandse Arbeidsinspectie

De NLA controleert op de RI&E. Ontbreken de RI&E of het plan van aanpak, dan kan de Inspectie direct een boete opleggen. Zijn de RI&E of het plan van aanpak onvolledig, dan kan de Inspectie hierop handhaven.

Een RI&E die ooit is opgesteld maar sindsdien in een la ligt, biedt dus weinig zekerheid.

Wat er mogelijk verandert aan de toetsing van de RI&E

In de Kamerbrief van 8 juni 2026 schetst de minister ook een ontwikkeling rond de toetsing. De beroepsverenigingen werken aan harmonisatie, waarbij alle arbokerndeskundigen over bepaalde basiskennis uit drie verschillende disciplines moeten beschikken. Dat kan ertoe leiden dat toetsing door één kerndeskundige in meer situaties volstaat dan nu het geval is. Bij complexe risico's blijft inzet van meerdere deskundigen nodig.

warning

Voornemen, geen geldende regel

Dit is een voornemen en een ontwikkeling, geen geldende regel. Voor nu blijven de huidige toetsingsregels van kracht.

Van verplichting naar instrument: zo maak je de RI&E bruikbaar

Een RI&E levert pas iets op als die wordt gebruikt. Een paar aandachtspunten voor werkgevers en HR:

Begin bij het werk zelf. Loop de werkplekken en functies langs en vraag medewerkers waar zij risico's zien.
Neem psychosociale risico's even serieus als fysieke. Werkdruk, agressie van klanten, pesten of intimidatie horen in de RI&E en in het plan van aanpak.
Maak het plan van aanpak concreet: wie doet wat, wanneer, en met welk budget. Een maatregel zonder eigenaar en termijn wordt zelden uitgevoerd.
Koppel de RI&E aan verzuimgegevens en signalen uit gesprekken met de bedrijfsarts. Terugkerende klachten in één afdeling zeggen vaak iets over de werkomstandigheden daar. Zie ook onze pagina over verzuimbegeleiding.
Actualiseer bij veranderingen, niet alleen bij een controle. Een nieuwe werkplek, een reorganisatie of een groeiend team is een moment om de RI&E opnieuw te bekijken.
Ga zorgvuldig om met gegevens. De RI&E gaat over risico's in het werk, niet over de gezondheid van individuele werknemers. Medische informatie hoort er niet in.

Veelgestelde vragen over de RI&E

Is een RI&E verplicht?

Ja. Elke werkgever met personeel moet een risico-inventarisatie en -evaluatie hebben, met een plan van aanpak. De basis staat in artikel 5 Arbowet.

Moet een kleine werkgever de RI&E laten toetsen?

Niet altijd. Toetsing is niet verplicht voor een werkgever die in totaal ten hoogste 40 uur per week arbeid laat verrichten, of voor een werkgever met in de regel ten hoogste 25 werknemers die een erkend instrument gebruikt, meestal een erkende branche-RI&E. Een RI&E met plan van aanpak blijft wel verplicht.

Hoort werkdruk in de RI&E?

Ja. Volgens artikel 2.15 Arbeidsomstandighedenbesluit worden psychosociale risico's, zoals werkdruk en ongewenst gedrag, in de RI&E beoordeeld en worden in het plan van aanpak maatregelen vastgesteld.

Wat gebeurt er als de RI&E ontbreekt?

Ontbreken de RI&E of het plan van aanpak, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie direct een boete opleggen.

Checklist RI&E voor de werkgever

Is er een actuele, schriftelijke RI&E met plan van aanpak?
Staan daarin ook de psychosociale risico's, zoals werkdruk en ongewenst gedrag?
Bevat het plan van aanpak concrete maatregelen met termijnen?
Is duidelijk hoe werknemers toegang hebben tot deskundige bijstand?
Is bepaald of toetsing verplicht is, en zo ja, is de RI&E getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige?
Zijn de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of de belanghebbende werknemers geraadpleegd?
Kan iedere werknemer de RI&E inzien?
Is de RI&E bijgewerkt na de laatste grote verandering in de organisatie?
shield_person

De eerste stap

Wie op een van deze vragen geen duidelijk antwoord heeft, weet waar de eerste stap ligt. Een goede RI&E brengt niet alleen in beeld wat er mis kan gaan, maar ook wat er nodig is om mensen gezond en veilig aan het werk te houden.